TÜİK verilerine göre Türkiye’de hane halkları en çok taze meyve sebze ve ekmek israf ediyor. İsrafın ana nedeni gıdaların bozulması.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan verilere göre, hane halklarının gıda israfında başı en çok taze meyve ve sebze ile ekmek çekiyor. Geçen yıl yapılan araştırmada, israf edilen gıda gruplarının yüzde 39,7’sini taze meyve ve sebzeler oluşturdu. Bu oranı yüzde 32,5 ile ekmek takip etti.
Süt ve süt ürünleri yüzde 15,1’lik oranla üçüncü sırada yer alırken, kuru bakliyatın israf edilme oranı yüzde 5,9 olarak belirlendi. Makarna ve et ürünlerinde ise israf oranları yüzde 2,7 ile daha düşük seviyelerde kaydedildi.
Gıda ürünlerinin çöpe atılmasının temel nedenleri arasında gıdaların bozulması yüzde 74,4 ile en üst sırada yer aldı. Tüketicilerin yüzde 12,1’i son kullanma tarihinin geçmesi, yüzde 6,3’ü ise fazla satın alma veya pişirme nedeniyle israf yaptığını belirtti. Hane halkının büyük çoğunluğu, yüzde 84’ü gıda ürünlerini hiçbir zaman çöpe atmadığını ifade etti. Nadiren israf ettiğini söyleyenlerin oranı yüzde 12,7, sıklıkla israf ettiğini belirtenlerin oranı ise sadece yüzde 0,3 olarak ölçüldü.
Tüketicilerin alışveriş planlamasında liste yapma alışkanlığı yaygınlığını koruyor. 2025 yılında tüketicilerin yüzde 54,4’ü alışverişe liste yaparak çıkarken, ürünü fiyatını takip ederek alanların oranı yüzde 14,9’a ulaştı. Plansız alışveriş yapanların oranı ise yüzde 14,4 olarak saptandı. Gelir gruplarına göre incelendiğinde, en düşük gelir grubundaki hane halklarının liste yapma oranının (yüzde 57,3) en yüksek gelir grubundan (yüzde 49,9) daha yüksek olduğu görüldü.
Gıda israfını engelleme yöntemleri arasında tüketilemeyen gıdaların hayvanlara verilmesi öne çıkıyor. Bu oran 2025’te bir önceki yıla göre artış göstererek yüzde 28,7’ye ulaştı. En düşük gelir grubunda bu oran yüzde 35,9 iken, en yüksek gelir grubunda yüzde 27,8 olarak belirlendi. Tüketicilerin yüzde 83,6’sı ise gıda israfını engellemek için bireysel olarak elinden geleni yaptığını belirtti.
