TÜİK verilerine göre, Türkiye’nin gayri safi yurt içi AR-GE harcaması 2025’te 980 milyar lirayı aşarak GSYH içindeki payını yüzde 1,5’e yükseltti. Şirketler ve yükseköğretim kurumları harcamalarda başrol oynadı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Araştırma ve Geliştirme (AR-GE) Faaliyetleri Araştırması sonuçlarını açıkladı. 2025 yılında gayri safi yurt içi AR-GE harcaması, bir önceki yıla göre 328 milyar 607 milyon lira artarak 980 milyar 428 milyon liraya ulaştı.
AR-GE harcamalarının gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki oranı 2024’te yüzde 1,46 iken, 2025’te yüzde 1,5’e yükseldi. Bu artış, Türkiye’nin inovasyon ve teknoloji alanındaki yatırımlarının ivme kazandığını gösteriyor.
AR-GE harcamalarında mali ve mali olmayan şirketler, toplam harcamanın yüzde 65’ini karşılayarak en büyük paya sahip oldu. Yükseköğretim kurumları yüzde 30,3 ile ikinci sırada yer alırken, genel devlet ve kar amacı gütmeyen kuruluşların payı yüzde 4,7 olarak belirlendi.
Harcamaların dağılımında personel giderleri yüzde 58,8 ile en önemli kalemi oluşturdu. 2025’te AR-GE harcamalarının yüzde 52,5’i mali ve mali olmayan şirketler tarafından finanse edildi. Genel devletin finansman payı yüzde 31,1, yükseköğretimin payı yüzde 14,1 ve yurt dışı kaynakların payı yüzde 2,3 olarak kaydedildi.
Tam zamanlı eşdeğer (TZE) cinsinden AR-GE personeli sayısı 2025’te 317 bin 982 kişiye yaklaştı. Bu personelin yüzde 67,9’u şirketlerde, yüzde 29’u yükseköğretimde ve yüzde 3’ü kamu kesiminde görev yaptı. Kadın AR-GE personelinin toplam içindeki oranı ise yüzde 34,1 olarak açıklandı.
Öğrenim durumuna göre AR-GE personelinin yüzde 40,6’sı lisans, yüzde 31’i doktora veya eşdeğeri eğitim seviyesine sahip bulunuyor. İstatistiksel Bölge Birimleri Sınıflaması’na göre AR-GE harcamalarının en yoğun olduğu bölgeler sırasıyla İstanbul (yüzde 31,8), Ankara (yüzde 30) ve Kocaeli çevresi (yüzde 9,5) oldu.
Mali ve mali olmayan şirketler tarafından gerçekleştirilen 637 milyar 252 milyon liralık AR-GE harcamasının büyük kısmı, yani yüzde 54,9’u AR-GE merkezlerinde yapıldı. İmalat sanayisinde ise toplam AR-GE harcamasının yüzde 47,7’si yüksek teknoloji faaliyetlerinde yer alan girişimler tarafından gerçekleştirildi.
Dolaylı AR-GE teşviklerinin, şirketlerin AR-GE harcamaları içindeki payı 2015’te yüzde 14,8 iken 2025’te yüzde 26,5’e yükseldi. Şirketlerin AR-GE harcaması 2015’te 11,2 milyar lira iken, 2025’te 637,3 milyar liraya ulaştı.
