TİHEK, Kanal 7, ATV, Show TV, NOW TV ve Star TV’ye engelli bireylerin yayınlara erişimini kısıtladıkları gerekçesiyle uyarıda bulundu. Kurum, bu kanalların ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine karar verdi.
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Kanal 7, ATV, Show TV, NOW TV ve Star TV’ye engelli bireylerin yayın hizmetlerine erişimini kısıtladıkları gerekçesiyle uyarıda bulundu. Kurum, bu kanalların engellilik temelinde ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine karar verdi.
RTÜK’ün görme ve işitme engellilerin yayınlara erişimini kolaylaştırmak amacıyla 2019’da yürüttüğü “Sağırların, İşitme ve Görme Engellilerin Yayın Hizmetlerine Erişiminin İyileştirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”e rağmen, söz konusu kanalların yükümlülüklerini yerine getirmediği tespit edildi.
Başvurular üzerine başlatılan incelemelerde, televizyon kanallarının görme engelliler için sesli betimleme gibi erişilebilirlik özelliklerini kullanmadığı belirlendi. Bu durumun, engellilik temelinde ayrımcılık teşkil ettiği savunuldu.
TİHEK, yaptığı incelemede, ilgili kanalların pozitif yükümlülükleri kapsamında engelli dostu yayın yapma sorumluluklarını yerine getirmediği ve erişilebilirlik yükümlülüğüne aykırı davrandığı sonucuna vardı. Bu nedenle, engelli bireylerin yayın hizmetlerine erişimde dezavantajlı bir konuma sokulduğu ve dolaylı ayrımcılık yasağının ihlal edildiği kanaatine ulaşıldı.
Bu kapsamda, Kanal 7, ATV, Show TV, NOW TV ve Star TV ile RTÜK’e 17 bin 52’şer lira idari para cezası verildi. Ancak Kurul, bu cezaları uyarıya dönüştürerek ilgili kurumlara tavsiyede bulunulmasına karar verdi.
TİHEK’in kararında, 6701 sayılı Kanun’daki ayrımcılık yasağı ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’daki erişilebilirlik düzenlemeleri vurgulandı. Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme’ye göre de bilgi ve iletişim hizmetlerinin erişilebilir hale getirilmesinin devletin pozitif yükümlülükleri arasında olduğu hatırlatıldı.
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinin üzerinden geçen 5 yıla rağmen, ilgili şirketlerin erişilebilirlik yükümlülüklerini yerine getirdiğine veya bu yönde çalışma yaptığına dair herhangi bir bilgi ve belge sunmadığı kaydedildi. TİHEK, RTÜK’e gönderdiği tavsiyede, erişilebilirliğin temel hak ve özgürlüklerin etkin kullanımı için belirleyici rol oynadığını belirtti.
Özellikle olağanüstü durumlarda yapılan yayınların işaret dili, ayrıntılı altyazı ve sesli betimleme ile sunulmasının hayati önem taşıdığına dikkat çekildi. Anadolu Ajansı’nın “Eller Konuşur” projesi gibi iyi uygulama örneklerine de değinilen tavsiyede, RTÜK’ten mevzuat ile uygulama arasındaki uyumsuzlukların giderilmesi ve erişilebilirliğin etkinleştirilmesi için çalışmalar yapması istendi.
