Uzayda yaşam izi arayışında çığır açan yeni bir test geliştirildi. Amino asit kiralitesini yüksek doğrulukla tespit eden bu kompakt yöntem, meteorit ve çöl numunelerinde başarıyla test edildi.
Yeni geliştirilen bir elektrikli test, uzayda dünya dışı yaşamın izlerini tespit etme potansiyeli taşıyor. Yöntem, yaşamın temel yapı taşları olan amino asitlerin ayna görüntüleri arasındaki dengeyi analiz ediyor.
Amino asitler, ‘L-formu’ ve ‘D-formu’ olmak üzere iki farklı yapıya sahip. Bir numunedeki bu formlar arasındaki oran, amino asitlerin canlı bir organizma tarafından mı yoksa cansız süreçlerle mi üretildiğini belirleyebiliyor. Bilimsel literatürde bu duruma ‘kiralite’ adı veriliyor.
Araştırmacılar, bu kiralite durumunu tespit etmek için iki altın nanotel arasındaki dar bir boşluktan yararlanan bir teknik geliştirdi. Bu mikroçip tabanlı sistem, mevcut analiz yöntemlerine kıyasla çok daha küçük ve pratiktir.
Amino asit kiralitesi genellikle sıvı kromatografisi-kütle spektrometrisi (LC-MS) ile analiz ediliyor. Ancak LC-MS cihazları büyük, çok sayıda kimyasal işlem ve numune gerektiriyor, bu da uzay görevleri için uygunluğunu sınırlıyor.
Yeni geliştirilen sistemde, birbirine çok yakın iki altın nanotel arasında ‘elektriksel tünelleme akımı’ adı verilen bir kuantum etkisi oluşturuluyor. Amino asit molekülleri içeren bir çözelti bu mikroçipe damlatıldığında, elektrik akımında ölçülebilir bir değişim gözlemleniyor.
Yapay zeka ve makine öğrenimi algoritmaları, bu elektriksel dalgalanmaları analiz ederek moleküllerin L veya D formunda olup olmadığını yüksek doğrulukla belirliyor. Osaka Üniversitesi’nden biyomühendis Takahito Ohshiro, bu tekniğin tek molekül düzeyinde ilk amino asit kiralite ayrımı olduğunu belirtti.
Geliştirme çalışmaları devam eden bu yöntem, astronotlar veya insansız uzay araçları tarafından kullanılabilecek bir tarayıcıya dönüştürülmeyi hedefliyor. Araştırmacılar, yeni tekniğin etkinliğini geleneksel yöntemlerle karşılaştırarak test etti.
Osaka Üniversitesi’nden nanoteknoloji uzmanı Masateru Taniguchi, Avustralya’daki Murchison meteoritinden ve Şili’deki Atacama Çölü’nden alınan numuneler üzerinde yapılan analizlerde yeni yöntemin geleneksel metotlarla benzer başarı gösterdiğini açıkladı. Geliştirilen nanoboşluk cihazı, daha az hazırlık ve daha az molekülle çalışabilen kompakt bir test mekanizması sunuyor.
Gelecekte insansız uzay araçlarına ve gezgin robotlara entegre edilmesi planlanan bu sistem, uzak gezegenlerde ve uydularda keşfedilen yaşam izlerini Dünya’ya bildirme potansiyeli taşıyor.
